დედა ენის ძეგლი

დედა ენის ძეგლი თბილისში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე მდებარეობს და ქართული ანბანის, ეროვნული თვითმყოფადობისა და კულტურული დამოუკიდებლობის უმნიშვნელოვანეს სიმბოლოს წარმოადგენს. მონუმენტი ეძღვნება დიდი ქართველი პედაგოგის, იაკობ გოგებაშვილის მიერ XIX საუკუნეში შედგენილ საანბანო სახელმძღვანელოს. ბრინჯაოს მონუმენტური სკულპტურა გამოსახავს ყმაწვილს, რომელსაც ცოდნისა და თავისუფლების სიმბოლური ჩირაღდანი უპყრია. ეს სივრცე თბილისის კულტურული და ისტორიული მეხსიერების ღერძია, სადაც ქვეყნისთვის გარდამტეხ მომენტებში საზოგადოება იკრიბებოდა.

1978 წლის 14 აპრილი და ეროვნული იდენტობა

ამ ადგილის უდიდესი ისტორიული მნიშვნელობა უკავშირდება 1978 წლის 14 აპრილის მოვლენებს. საბჭოთა ხელისუფლებამ სოციალისტური რესპუბლიკის ახალი კონსტიტუციიდან ქართული ენის სახელმწიფო სტატუსის გაუქმება განიზრახა, რასაც თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტების, პროფესორ-მასწავლებლებისა და ათასობით მოქალაქის მშვიდობიანი პროტესტი მოჰყვა. დემონსტრანტები სწორედ ამ მოედანზე შეიკრიბნენ. სამხედრო ძალების მობილიზების მიუხედავად, საზოგადოებამ მტკიცე ნება გამოიჩინა, რაც საბჭოთა იმპერიის უკანდახევითა და ქართული ენის სტატუსის შენარჩუნებით დასრულდა. 1984 წელს გახსნილი ძეგლი სწორედ ამ გამარჯვების სიმბოლოა, ხოლო 14 აპრილი ქვეყანაში დედა ენის დღედ აღინიშნება.

მხატვრული კონცეფცია და არქიტექტურა

მონუმენტური კომპოზიცია გამოჩენილი ქართველი მოქანდაკის, ელგუჯა ამაშუკელისა და არქიტექტორ ნუცა ბერძენიშვილის ერთობლივი ნამუშევარია. ელგუჯა ამაშუკელმა, რომელიც ასევე არის „ქართვლის დედის“ ავტორი, ბრინჯაოს ფიგურები მასიურ, უხეშად გათლილ ქვის ბლოკებზე აღმართა. არქიტექტურული გადაწყვეტა ორგანულად ერწყმის მიმდებარე ტერასულ პარკს, სადაც ფართო ქვის ბილიკები და ღია სივრცეები პირდაპირ უკავშირდება მდინარე მტკვარს.