ბუალო-ქილისა (დიდი ეკლესია)

ბუალო-ქილისა, რომელსაც ადგილობრივები „დიდ ეკლესიას“ უწოდებენ, ისტორიული ტაო-კლარჯეთის უმნიშვნელოვანესი ძეგლია. დღეისათვის ეს ადგილი თურქეთის ართვინის პროვინციის არდანუჩის რაიონის მთიანეთში მდებარეობს და შუა საუკუნეების ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრების დახვეწილობას წარმოაჩენს. ტაძარი ძირითადად IX-XI საუკუნეებს განეკუთვნება და ჯვარ-გუმბათოვანი სტილისთვის დამახასიათებელ სიმტკიცესა და პროპორციებს ინარჩუნებს. მიუხედავად იმისა, რომ დრომ თავისი დაღი დაასვა და ტაძარი დღეს ნანგრევების სახითაა წარმოდგენილი, მისი მონუმენტური წყობა და მძლავრი კედლები დღემდე შთამბეჭდავად გამოიყურება.

არქიტექტურული თავისებურებები და მნიშვნელობა

ბუალო-ქილისას არქიტექტურა იმ პერიოდის ქართული ხუროთმოძღვრებისთვის დამახასიათებელ საუკეთესო ტრადიციებს ატარებს. ნაგებობა აშენებულია დიდი ზომის, კარგად ნათალი ტუფის ქვებით. განსაკუთრებით საინტერესოა ტაძრის გუმბათქვეშა საყრდენების სისტემა და თაღების ნაშთები, რომლებიც ნათლად მიანიშნებს იმაზე, თუ რა მასშტაბის ნაგებობასთან გვაქვს საქმე. თანამედროვე რესტავრაციების ნაკლებობა ამ ადგილს განსაკუთრებულ აურას ანიჭებს — აქ არ არის ხელოვნური ჩარევები და შეგიძლიათ, ისტორიის კვალი პირდაპირ, უშუალოდ იგრძნოთ. ჩრდილოეთისა და აღმოსავლეთის ფასადებზე შემორჩენილი დეკორატიული ელემენტები და ქვის წყობა იმ პერიოდის მშენებელთა უდიდეს ოსტატობაზე მეტყველებს.

პრაქტიკული რჩევები ვიზიტორებისთვის

ბუალო-ქილისასკენ მიმავალი გზა მთიანი და შედარებით რთულად გასავლელია, რაც მოგზაურობას მეტ ხიბლს სძენს. არდანუჩიდან ამ მიმართულებით გადაადგილება საუკეთესოა გვიანი გაზაფხულიდან ადრეულ შემოდგომამდე, როდესაც ბუნება გაშლილია და გზებიც უფრო მოვლილია. ვინაიდან ლოკაცია არ არის გათვლილი მასობრივ ტურიზმზე, თან იქონიეთ ყველაფერი საჭირო, მათ შორის გამართული სატრანსპორტო საშუალება და სანავიგაციო რუკები.

გურმანის რჩევა: რელიეფი არათანაბარია და ხშირად ბალახითაა დაფარული, ამიტომ აუცილებლად ჩაიცვით მთაში სასიარულო, მყარი ფეხსაცმელი. ნუ აჩქარდებით, დაათვალიერეთ გარემოც; არდანუჩის ციხე და მიმდებარე ტაო-კლარჯეთის სხვა ეკლესიები იდეალური დამატება იქნება თქვენი ისტორიული მოგზაურობისთვის.