ბესლეთის ხიდი

ბესლეთის ხიდი, რომელიც მდებარეობს სოხუმის ჩრდილოეთ გარეუბანში, მდინარე ბესლეთზე, წარმოადგენს შუა საუკუნეების საინჟინრო ხელოვნების განსაცვიფრებელ ნიმუშს. ხალხში მას ხშირად თამარ მეფის ხიდს უწოდებენ. ეს ერთთაღოვანი ქვის ნაგებობა XI საუკუნის მიწურულს ან XII საუკუნის დასაწყისშია აგებული და დღემდე პირვანდელი სახითაა შემორჩენილი. ბესლეთის ხიდი გამორჩეულია იმით, რომ მას არ დასჭირვებია თანამედროვე კონსტრუქციული ჩარევა – მისი 13-მეტრიანი თაღი მთლიანად კირქვის თლილი ქვებითა და კირის დუღაბითაა ნაგები. ეს მონუმენტი იმ ეპოქის სიმბოლოა, როდესაც საქართველოს სამეფომ თავისი გავლენა განამტკიცა და სანაპირო რეგიონები მთიან უღელტეხილებთან დააკავშირა.

ხუროთმოძღვრული ოსტატობა და ასომთავრული წარწერა

ხიდის საუკუნოვანი მედეგობა მისი ზუსტი კონსტრუქციული გათვლების შედეგია. ხუროთმოძღვრებმა კირქვის ბლოკები ისეთი სიზუსტით განათავსეს, რომ თაღი მდინარის დონიდან 8 მეტრის სიმაღლეზე იდეალურ სიმეტრიას ქმნის. ძეგლის უმთავრესი ისტორიული ღირებულება მის გვერდითა ფასადზე ამოკვეთილი უძველესი ქართული ასომთავრული წარწერაა. ტექსტი ღვთისადმი ვედრებას შეიცავს და მასში მოხსენიებულია მეფე ბაგრატი, რაც მკვლევარებს ეხმარება ხიდის ზუსტ დათარიღებაში. ნაგებობის თაღოვანი ფორმა სპეციალურად იყო გათვლილი მდინარის სეზონურ ადიდებებზე, რათა მოდიდებულ წყალს ხიდის ბურჯები არ დაეზიანებინა.

ბესლეთის ხეობის სტრატეგიული მნიშვნელობა

არქიტექტურული ღირებულების გარდა, ხიდს უდიდესი გეოპოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა შუა საუკუნეების აფხაზეთში. ის წარმოადგენდა სავაჭრო და სამხედრო გზის ნაწილს, რომელიც შავი ზღვის სანაპიროს ჩრდილოეთ კავკასიასთან აკავშირებდა. ამ მარშრუტით გადაადგილდებოდნენ სავაჭრო ქარავნები და სამხედრო შენაერთები. დღესდღეობით ბესლეთის ხეობის ხშირი მცენარეულობა და ხავსი ბუნებრივად ერწყმის ძველებურ კირქვის წყობას. ისტორიულად ხიდს სპეციალური თავდაცვითი კოშკიც იცავდა, რომლის ნანგრევებიც იქვე, მახლობლად არის შემორჩენილი, რაც კიდევ ერთხელ მოწმობს ამ ადგილის სტრატეგიულ დანიშნულებას.