1915 წლის სომეხთა გენოციდის მემორიალი, თბილისი

თბილისის ძველ უბანში, ავლაბარში, წმინდა ეჩმიაძინის ეკლესიის ეზოში აღმართული ტრადიციული ხაჩკარი (ჯვარქვა) წარმოადგენს 1915 წლის სომეხთა გენოციდის მსხვერპლთა ხსოვნის მუდმივ მემორიალს. ვულკანური ტუფისგან გამოკვეთილი ეს მონუმენტი, დედაქალაქის ურბანულ სივრცეში სიმშვიდისა და ფიქრის ადგილს ქმნის, რომელსაც უდიდესი მნიშვნელობა აქვს როგორც ადგილობრივი სომხური თემისთვის, ისე ისტორიკოსებისთვის.

ხაჩკარის კულტურული და ისტორიული მნიშვნელობა

ხაჩკარების შექმნა და აღმართვა სომხური რელიგიური და მემორიალური ხელოვნების უმთავრესი ელემენტია. ეს კონკრეტული ძეგლი გამოირჩევა ურთულესი, ურთიერთგადამკვეთი გეომეტრიული და მცენარეული ორნამენტებით, რომლებიც ცენტრალური ჯვრის გარშემოა განლაგებული და სულიერ გამძლეობას განასახიერებს. მემორიალი, რომელიც 1915 წლის მოვლენების დროს დაღუპული 1.5 მილიონი მსხვერპლის ხსოვნას ეძღვნება, საქართველოში სომხური თემის ისტორიულ უწყვეტობას უსვამს ხაზს. ავლაბრის უბანი, როგორც თბილისელი სომხების ტრადიციული ცენტრი, იდეალურ გეოგრაფიულ კონტექსტს ქმნის ამ ძეგლისთვის. მე-18 საუკუნის წმინდა ეჩმიაძინის ეკლესიის არქიტექტურით გარემოცული მემორიალი, ყოველწლიური გლოვისა და მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი უმძიმესი ტრაგედიის მუდმივი ისტორიული მარკერია.