გომისჯვარი

გეოგრაფია და მდებარეობა

სოფელი გომისჯვარი შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს. იგი ზღვის დონიდან 900 მეტრ სიმაღლეზე, წინარეხის თემშია გაშლილი. სოფელი ქალაქ კასპიდან დაახლოებით 18 კილომეტრითაა დაშორებული და მაღალი მდებარეობის გამო, აქედან შიდა ქართლის ვაკეზე ულამაზესი ხედები იშლება.

ისტორიული წარსული

გომისჯვარი ისტორიულ წყაროებში XVII საუკუნიდან იხსენიება. იგი მოხსენიებული აქვთ ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილებს თავიანთ ნაშრომებში. სოფელი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ქართლის სამეფო კართან — 1684 წელს აქ ეკლესია ააგო მეფე ვახტანგ V-ის ვაჟმა, ლევან ბატონიშვილმა. გომისჯვარი ასევე წარმოადგენდა თავად თარხნიშვილების საგვარეულო მამულს.

კულტურული მემკვიდრეობა და არქიტექტურა

სოფელი მდიდარია ისტორიული ნაგებობებით, რომლებიც გვიანფეოდალური ხანის ქართული ხუროთმოძღვრების შესანიშნავი ნიმუშებია:

• ნადირაანთ კოშკი: XVII საუკუნის შვიდსართულიანი სამხედრო-თავდაცვითი ნაგებობა, რომელიც თარხნიშვილებს ეკუთვნოდათ. კოშკი ნატეხი ქვითაა ნაგები და თავისი მაღალი პროპორციებით გამოირჩევა. საინტერესოა, რომ მის ზედა სართულებს ხის დაკიდებული აივნები ჰქონდა, რაც იშვიათია მსგავსი ტიპის ნაგებობებისთვის.
• იოანე მახარებლის ეკლესია: 1684 წელს აგებული ტაძარი, რომლის აღმოსავლეთ ფასადზე აგურის წყობით გამოყვანილია „გოლგოთის ჯვარი“. ტაძრის მშენებლობის შესახებ ინფორმაციას გვამცნობდა რუხი-მოწითალო ქვა წარწერით, რომელიც დღეს კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმშია დაცული.
• წმინდა გიორგის ეკლესია: XVI-XVII საუკუნეების დარბაზული ეკლესია, რომელიც სოფლის სასაფლაოზე მდებარეობს.
• აბანოს ნაშთები: სოფელში შემორჩენილია აგურით ნაშენი კამარიანი ნაგებობის ნანგრევები, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ აქ თავის დროზე კეთილმოწყობილი დასახლება იყო.

ადგილობრივი კონტექსტი

დღეს გომისჯვარი პატარა და მშვიდი სოფელია, სადაც ისტორიული ნანგრევები და თანამედროვე ყოფა ერთმანეთს ერწყმის. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად აქ აღმოჩენილია უფრო ძველი, ფეოდალური ხანის ნასოფლარიც, რაც ამ ადგილის უწყვეტ დასახლებაზე მეტყველებს.