გომარეთი

გეოგრაფია და მდებარეობა

გომარეთი ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს. სოფელი გაშენებულია ისტორიულ ზურტაკეტის (გომარეთის) პლატოზე, ზღვის დონიდან 1370 მეტრ სიმაღლეზე. იგი მუნიციპალურ ცენტრ დმანისიდან დაახლოებით 30 კილომეტრითაა დაშორებული. მაღალმთიანი მდებარეობა განაპირობებს მის მკაცრ, მაგრამ გამორჩეულ ბუნებრივ გარემოს.

ისტორიული წარსული

სოფლის ტერიტორიაზე ადამიანის ცხოვრების კვალი უძველესი დროიდან, კერძოდ მტკვარ-არაქსის კულტურის პერიოდიდან (ძვ. წ. IV-III ათასწლეულები) დასტურდება. თანამედროვე სოფელი გომარეთი 1999 წელს ჩამოყალიბდა ორი ისტორიული დასახლების — დიდი და პატარა გომარეთის გაერთიანების შედეგად. მოსახლეობა აქ სხვადასხვა დროს გადმოსულია საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან, მათ შორის ჯავახეთიდან, ქართლიდან და იმერეთიდან, რაც სოფლის კულტურულ მრავალფეროვნებას უსვამს ხაზს.

კულტურული მემკვიდრეობა

გომარეთი ნამდვილი ღია ცის ქვეშ არსებული მუზეუმია, სადაც მრავლად არის შემონახული შუა საუკუნეების ძეგლები:

• ღვთისმშობლის ეკლესია (1014-1022 წწ.) — აგებული მიქელ ხუც კალატოზის მიერ. ტაძრის წარწერებში მოხსენიებულნი არიან ისტორიული პირები, მათ შორის ლიპარიტ ერისთავთერისთავი.
• წმინდა გიორგის ეკლესია (XIII-XIV სს.) — დარბაზული ტიპის ნაგებობა, რომელიც გამოირჩევა თავისი არქიტექტურით და წარწერებით.
• სიხუაანთ საყდარი (1034 წ.) — კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ისტორიული ძეგლი, რომელიც ლიპარიტ ერისთავის სახელს უკავშირდება.
• გომარეთის სტელები (VI-IX სს.) — სოფლის მიდამოებში აღმოჩენილი უნიკალური ქვასვეტები და ქვაჯვრები, რომლებიც ადრეული ქრისტიანული ხელოვნების საუკეთესო ნიმუშებია.

ადგილობრივი კონტექსტი

სოფელში ყოველწლიურად აღინიშნება სახალხო დღესასწაული „გომარეთობა“, რომელიც ჩვეულებრივ სულთმოფენობის დღეს იმართება. ეს ტრადიცია აერთიანებს ადგილობრივებს და სტუმრებს, აცოცხლებს ძველ ქართულ სპორტულ თამაშებსა და ფოლკლორს.