ძველი აბაშა

გეოგრაფია და ბუნება

სოფელი ძველი აბაშა მდებარეობს დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, აბაშის მუნიციპალიტეტში. იგი გაშლილია ოდიშის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 30 მეტრის სიმაღლეზე. სოფლის ლანდშაფტს განსაკუთრებულ მომხიბვლელობას სძენს მდინარე აბაშა, რომელიც მის ტერიტორიაზე მიედინება და სოფლის ცხოვრების განუყოფელი ნაწილია. მდინარე არა მხოლოდ ბუნებრივი მშვენებაა, არამედ ისტორიულად სოფლის ეკონომიკური და ყოფითი ცხოვრების არტერიას წარმოადგენდა.

რეგიონისთვის დამახასიათებელი ნოტიო სუბტროპიკული ჰავა და ნოყიერი ნიადაგი ხელსაყრელ პირობებს ქმნის მრავალფეროვანი მცენარეულობისთვის. სოფლის შემოგარენი მდიდარია მწვანე საფარით, მრავალწლოვანი ხეებითა და აყვავებული ბაღებით, რაც ქმნის მშვიდ და მყუდრო გარემოს, რომელიც ასე დამახასიათებელია კოლხეთის დაბლობისთვის. გაზაფხულზე სოფელი ყვავილების სურნელში ეხვევა, ხოლო შემოდგომაზე სამეგრელოსთვის დამახასიათებელი ოქროსფერი ფერებით იმოსება.

ისტორიული წარსული

ძველი აბაშა ერთ-ერთი უძველესი და მნიშვნელოვანი დასახლებაა რეგიონში. საინტერესოა სოფლის სახელწოდების ისტორია: 1923 წლამდე სოფელს უბრალოდ „აბაშა“ ერქვა. თუმცა, როდესაც ახლომდებარე რკინიგზის სადგურის გარშემო ჩამოყალიბებულმა დასახლებამ ზრდა დაიწყო და მოგვიანებით ქალაქის სტატუსი მიენიჭა, მას „აბაშა“ ეწოდა, ხოლო ისტორიულ სოფელს „ძველი აბაშა“ დაერქვა, რათა ხაზი გაესვათ მისი პირველადობისა და ხანდაზმულობისთვის.

ეს მხარე კოლხეთის ანტიკური ცივილიზაციის განუყოფელი ნაწილია. არქეოლოგიური გათხრები და ისტორიული წყაროები მოწმობს, რომ აქაური მოსახლეობა ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში იყო ჩაბმული აქტიურ ეკონომიკურ და კულტურულ ურთიერთობებში ანტიკურ სამყაროსთან. სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ნივთები მიუთითებს იმაზე, რომ აქაური ხელოსნობა და მიწათმოქმედება მაღალ დონეზე იყო განვითარებული.

არქიტექტურა და კულტურული მემკვიდრეობა

სოფლის მთავარ ისტორიულ სიამაყეს წარმოადგენს კადარის ეკლესია, რომელიც XIV საუკუნით თარიღდება. ეს არის აგურით ნაგები დარბაზული ტიპის ნაგებობა, რომელიც მიუხედავად დროთა განმავლობაში მიღებული დაზიანებებისა, დღემდე ინარჩუნებს თავის დიდებულებასა და ისტორიულ მნიშვნელობას. ეკლესიის ინტერიერში შემორჩენილია ფრესკების მცირე ფრაგმენტები, რაც მის მხატვრულ და სულიერ ღირებულებას კიდევ უფრო ზრდის. კადარის ეკლესია რეგიონის შუა საუკუნეების არქიტექტურის ერთ-ერთი თვალსაჩინო ნიმუშია.

სოფელში ასევე განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს:

• კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ-მუზეუმს — სწორედ აქ, ძველ აბაშაში დაიბადა და გაიზარდა მეოცე საუკუნის ქართული ლიტერატურის ერთ-ერთი უდიდესი ფიგურა. მუზეუმი ინახავს მწერლის პირად ნივთებს, ხელნაწერებსა და იმ გარემოს ექსპონატებს, რომელშიც ის იზრდებოდა. მუზეუმი მნიშვნელოვანი კულტურული კერაა, რომელიც ყოველწლიურად უამრავ დამთვალიერებელს მასპინძლობს.
• წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია — ისტორიული ცნობებით, XIX საუკუნის დასაწყისში სოფელში იდგა ხის ეკლესია, რომელიც ადგილობრივი თემის სულიერ ცენტრს წარმოადგენდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრმა ნაგებობამ პირვანდელი სახით ვერ მოაღწია, სოფლის ყოველი ქვა და კუთხე ისტორიას ინახავს.

ადგილობრივი ცხოვრება და ტრადიციები

დღეისათვის ძველ აბაშაში დაახლოებით 860 ადამიანი ცხოვრობს. სოფლის ცხოვრების რიტმი ტრადიციული, მშვიდი და ბუნებასთან ჰარმონიულია. ადგილობრივი მოსახლეობა ძირითადად სოფლის მეურნეობითაა დაკავებული. აქაური ნიადაგი განსაკუთრებით ნოყიერია სიმინდის მოსაყვანად, რაც სამეგრელოს ეკონომიკის საფუძველია. ასევე განვითარებულია მესაქონლეობა და მეთხილეობა, რომელიც ბოლო წლებში სოფლის ერთ-ერთ მთავარ შემოსავლის წყაროდ იქცა.

სტუმართმოყვარეობა, რომელიც სამეგრელოს სავიზიტო ბარათია, ძველ აბაშაში ყოველ ნაბიჯზე იგრძნობა. აქაური ოჯახები დიდი სიყვარულით მასპინძლობენ სტუმრებს, უმასპინძლდებიან ტრადიციული მეგრული კერძებით — ელარჯით, ღომითა და სულგუნით. ძველი აბაშა არის ადგილი, სადაც წარსულის პატივისცემა და მომავლის იმედი ერთმანეთს ერწყმის. მდინარე აბაშის ხმაური, მწვანეში ჩაფლული ოდა-სახლები და მეგრული ეზოების სიმშვიდე დაუვიწყარ შთაბეჭდილებას ტოვებს ნებისმიერ მნახველზე, ვინც კი ერთხელ მაინც ესტუმრება ამ ისტორიულ სოფელს.