დვანი — ფრონის ხეობის უძველესი მცველი

შესავალი

დვანი შიდა ქართლის მხარეში, ქარელის მუნიციპალიტეტში მდებარე სოფელია, რომელიც ზღვის დონიდან 780 მეტრ სიმაღლეზე, ისტორიულ ფრონის ხეობაშია გაშლილი. ეს არის ადგილი, სადაც წარსული და აწმყო ერთმანეთს ორგანულად ერწყმის — აქაური მიწა ათასწლეულების საიდუმლოებებს ინახავს, ხოლო მოსახლეობა დღემდე ინარჩუნებს იმ სიმტკიცეს, რაც საუკუნეების განმავლობაში ამ მხარის გადარჩენის საფუძველი იყო.

გეოგრაფია და ბუნება

სოფელი მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის (იგივე დვანისწყლის) მარჯვენა ნაპირზე. ფრონის ხეობა თავისი ნაყოფიერი ნიადაგითა და ზომიერი კლიმატით ყოველთვის იზიდავდა ადამიანებს. საინტერესოა, რომ ისტორიული წყაროების თანახმად, სოფელი თავდაპირველად მაღლობზე ყოფილა გაშენებული, თუმცა უწყლოობის გამო მოსახლეობა დაბლობზე, მდინარის ნაპირებთან ჩამოსახლებულა. დღეს დვანი გარშემორტყმულია თვალწარმტაცი ბორცვებითა და ნაყოფიერი სავარგულებით, რაც სოფლის მეურნეობის განვითარების საუკეთესო პირობებს ქმნის.

უძველესი ფესვები და ისტორია

დვანი არ არის მხოლოდ რიგითი დასახლება; მეცნიერთა ვარაუდით, გვიანბრინჯაოს ხანაში იგი მთელი ფრონის ხეობის კულტურულ და პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აქ აღმოჩენილია სკვითებისა და კიმერიელების კვალი, რაც მოწმობს ამ ტერიტორიის მჭიდრო კავშირს ანტიკურ სამყაროსთან.

სოფელთან ახლოს მდებარეობს ცნობილი „დედოფლის მინდორი“ — ძვ. წ. I საუკუნის სატაძრო კომპლექსი, რომელიც ანტიკურ ხანაში რეგიონის საკულტო ცენტრი იყო. ფეოდალურ ხანაში დვანი ჯერ ქართლის საერისთავოში შედიოდა, მოგვიანებით კი ქსნის ერისთავთა მფლობელობაში გადავიდა. სოფლის ისტორია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ფავლენიშვილების საგვარეულოსთან, რომლებიც მე-19 საუკუნის დასაწყისში აქ რამდენიმე კომლს ფლობდნენ.

ხუროთმოძღვრება: კოხიჯვრის წმინდა გიორგი

დვანის ერთ-ერთი მთავარი სიამაყეა კოხიჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელიც სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით ერთ კილომეტრში, კონუსური ფორმის მთის წვერზეა აღმართული. ტაძარი VI საუკუნის III მეოთხედით თარიღდება და წარმოადგენს ე.წ. „კუპელჰალეს“ (გუმბათოვანი დარბაზის) სტილის ნაგებობას. მისი არქიტექტურული ფორმები და ადგილმდებარეობა მას განსაკუთრებულ იერსახეს სძენს — იგი თითქოს მთელ ხეობას გადაჰყურებს და იცავს.

ადგილობრივი ცხოვრება და ტრადიციები

დვანელები შრომისმოყვარე და სტუმართმოყვარე ხალხია. სოფელში დღემდე შემორჩენილია ტრადიციული დღესასწაული — „კვართობა“, რომელიც კოხიჯვრის წმინდა გიორგის სახელთანაა დაკავშირებული. მიუხედავად იმისა, რომ სოფელი ადმინისტრაციულ გამყოფ ხაზთან მდებარეობს და 2008 წლის ომის დროს მძიმე განსაცდელი გამოიარა, მოსახლეობა არ ტოვებს მშობლიურ მიწას. აქაური ყოფა მჭიდროდ არის დაკავშირებული მებაღეობასთან, მევენახეობასა და მეცხოველეობასთან. დვანი დღეს არის სიმბოლო ქართული სოფლის გამძლეობისა და მომავლის იმედისა.